Lao động nước ngoài đóng BHXH theo mức nào? Cách đọc lương và khoản bổ sung trong hợp đồng
Cơ quan BHXH trả lời cách xác định tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm bắt buộc cho lao động nước ngoài, đồng thời lưu ý không thể quy đổi gross–net bằng một công thức chung.
Vì sao câu hỏi gross hay net chưa đủ
Ngày 24/7/2026, Báo Điện tử Chính phủ đăng phần trả lời của BHXH TP.HCM về cách xác định tiền lương đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho lao động nước ngoài. Điểm quan trọng nhất là cơ quan này không đưa ra một công thức chung kiểu lấy lương gross nhân với một tỷ lệ để ra mức đóng. Cách xử lý phụ thuộc vào nội dung hợp đồng lao động, tên gọi và tính chất thực tế của từng khoản tiền mà người lao động được hưởng.
Gross thường được hiểu là tổng thu nhập trước khi khấu trừ, còn net là số tiền người lao động thực nhận sau các khoản khấu trừ theo thỏa thuận. Tuy nhiên, hai doanh nghiệp có thể dùng cùng chữ gross nhưng cấu trúc phụ cấp, tiền nhà, thưởng và khoản hỗ trợ lại khác nhau. Vì thế, chỉ nhìn con số cuối cùng trên bảng lương sẽ dễ bỏ sót căn cứ pháp lý. Cần quay lại hợp đồng và phụ lục đang có hiệu lực.
Bước một: xác định người lao động có thuộc diện bắt buộc hay không
Trước khi tính mức tiền lương, doanh nghiệp cần xác định lao động nước ngoài có thuộc phạm vi tham gia BHXH bắt buộc theo Luật BHXH 2024 và văn bản hướng dẫn hay không. Đây là bước riêng, không nên suy luận chỉ từ quốc tịch hoặc việc người đó đang nhận lương tại Việt Nam. Loại hợp đồng, thời hạn làm việc, độ tuổi và các trường hợp loại trừ theo quy định có thể làm kết quả khác nhau.
Nghị định 158/2025/NĐ-CP là một trong các văn bản cần đối chiếu khi thực hiện. Do quy định lao động và bảo hiểm có thể được hướng dẫn thêm, bộ phận nhân sự nên lưu lại căn cứ đã dùng tại thời điểm lập hồ sơ. Người lao động cũng có thể yêu cầu doanh nghiệp giải thích mình được xếp vào nhóm nào. Nếu tình huống phức tạp, nên hỏi cơ quan BHXH quản lý trực tiếp thay vì dựa vào bài đăng mạng xã hội.
Ba nhóm khoản thường được đưa vào căn cứ đóng
Theo phần giải đáp, tiền lương làm căn cứ đóng được xem xét theo ba nhóm chính. Nhóm thứ nhất là mức lương theo công việc hoặc chức danh và thời gian làm việc đã thỏa thuận trong hợp đồng. Nhóm thứ hai là phụ cấp lương nhằm bù đắp điều kiện lao động, tính chất phức tạp của công việc, điều kiện sinh hoạt hoặc mức độ thu hút lao động mà mức lương chính chưa phản ánh đầy đủ.
Nhóm thứ ba là các khoản bổ sung khác nếu xác định được một mức tiền cụ thể trong hợp đồng và được trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương. Tên của khoản tiền không quyết định hoàn toàn cách xử lý. Một doanh nghiệp gọi là “hỗ trợ” nhưng nếu khoản đó được chốt số tiền, gắn cố định vào hợp đồng và trả đều, bộ phận phụ trách vẫn cần xem xét bản chất của nó thay vì tự động loại ra.
Khoản nào có thể không tính vào tiền lương đóng
Phần trả lời cũng phân biệt với các chế độ và phúc lợi được ghi thành mục riêng, không phải tiền lương theo quy định. Ví dụ có thể có tiền thưởng, hỗ trợ ăn giữa ca hoặc một số khoản hỗ trợ mang tính phúc lợi, nhưng việc có loại khỏi căn cứ đóng hay không phải đối chiếu đúng điều kiện và cách ghi nhận. Không nên lấy một danh sách trên internet rồi áp dụng máy móc cho mọi doanh nghiệp.
Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH được cơ quan trả lời dẫn chiếu đối với cách ghi các chế độ, phúc lợi khác trong hợp đồng. Điều doanh nghiệp nên làm là tách rõ lương, phụ cấp, khoản bổ sung và phúc lợi; ghi đúng điều kiện chi trả; sau đó đối chiếu với hồ sơ tiền lương thực tế. Nếu hợp đồng ghi một kiểu nhưng bảng lương trả một kiểu khác, rủi ro giải trình sẽ cao hơn cho cả doanh nghiệp và người lao động.
Một bảng kiểm thực tế cho doanh nghiệp và người lao động
Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng năm câu hỏi: hợp đồng nào đang có hiệu lực; người lao động có thuộc diện bắt buộc; mức lương theo chức danh là bao nhiêu; mỗi khoản phụ cấp bù đắp điều gì; khoản bổ sung có số tiền xác định và được trả đều hay không. Sau đó so sánh với bảng lương, chứng từ trả tiền và hồ sơ đã khai. Cách làm này giúp phát hiện chênh lệch trước khi phát sinh truy thu hoặc khiếu nại.
Người lao động nên giữ bản hợp đồng và phụ lục, xem phiếu lương hằng tháng, hỏi rõ mỗi khoản khấu trừ và tra cứu quá trình tham gia trên kênh chính thức. Khi trao đổi với nhân sự, câu hỏi cụ thể như “khoản nhà ở này được ghi ở đâu và tính thế nào” thường hiệu quả hơn câu hỏi chung “vì sao lương net giảm”. Không nên gửi ảnh hợp đồng có số hộ chiếu, địa chỉ hoặc mã số cá nhân lên nhóm công khai để hỏi.
Giới hạn của bài viết và nơi cần xác nhận
Bài viết này giải thích nguyên tắc từ nguồn chính thức, không phải tư vấn pháp lý cho một hợp đồng cụ thể. Cùng một tên phụ cấp nhưng điều kiện trả và cách ghi trong hợp đồng có thể khác nhau. Mức trần, tỷ lệ đóng và trách nhiệm của từng bên cũng cần kiểm tra theo quy định áp dụng tại kỳ lương tương ứng. Không nên dùng dữ liệu của tháng trước để tự khẳng định cho một kỳ sau nếu văn bản đã thay đổi.
Khi cần kết luận cho hồ sơ thật, doanh nghiệp nên liên hệ cơ quan BHXH nơi đang quản lý đơn vị, cung cấp hợp đồng và bảng phân loại khoản trả nhưng che dữ liệu không cần thiết. Người lao động có thể đề nghị văn bản giải thích từ bộ phận nhân sự hoặc tra cứu trên cổng chính thức. Dabangzz sẽ cập nhật updatedAt nếu có hướng dẫn mới làm thay đổi cách hiểu nêu trong bài, thay vì tạo một bài trùng lặp.